موضوع بیماری کلیوی موضوعی است که بسیاری از مردم ترجیح می دهند به آن فکر نکنند. با این حال، به دلیل این که بیماری کلیوی دیابت در افراد مبتلا به دیابت شایع است و تقریباً از هر 3 بزرگسال مبتلا به دیابت، 1 نفر به بیماری مزمن کلیوی(CKD) مبتلا می شود، و دیابت نوع 1 و 2 هر دو می توانند باعث بیماری کلیوی شوند،بهتر است که بر روی برخی از حقایق در مورد این بیماری ناتوان کننده تمرکز کنیم و مهمتر از همه، اقداماتی را به شما معرفی کنیم که می توانید برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری انجام دهید.

بیماری مزمن کلیه چیست؟

بیماری مزمن کلیه (CKD) از دست دادن پیشرونده عملکرد کلیه در طی چند ماه یا چند سال است. آسیب به کلیه ها به این معنی است که کلیه های شما نمی توانند کار خود را انجام دهند و در نتیجه ممکن است به شدت بیمار شوید. بدون درمان مناسب، که ممکن است شامل دیالیز باشد، ممکن است دچار نارسایی کلیه شوید که می تواند زندگی را تهدید کند.

چه کسانی به CKD مبتلا می شوند؟

در حالی که این عارضه می تواند هر فردی را در هر سنی تحت تاثیر قرار دهد، اما در آفریقایی-آمریکایی ها، اسپانیایی تبارها، بومیان آمریکا و آسیای جنوبی (افراد هند، بنگلادش، سریلانکا یا پاکستان) و افراد 60 ساله و بالاتر شایع تر است. همچنین، زنان بیشتر از مردان به بیماری مزمن کلیه مبتلا می شوند.در مورد بیماری کلیوی دیابت، علاوه بر تفاوت های بین المللی، تفاوتهای نژادی/قومی در اپیدمیولوژی بیماری کلیوی دیابتی وجود دارد که می تواند با تفاوت در قابلیت اقتصادی و زیرساخت های دولتی توضیح داده شود. تقریباً یک سوم از بیماران دیابتی پس از 15 سال زندگی با دیابت، بیماری میکروآلبومینوری را نشان دادند و کمتر از نیمی از آنها به نفروپاتی واقعی مبتلا شدند.

چه چیزی باعث CKD می شود؟

عوامل متعددی وجود دارد که می تواند منجر به بیماری مزمن کلیه شود، اما دو عامل مهم دیابت و فشار خون بالا هستند. این دو بیماری علت دو سوم مواردCKD را تشکیل می دهند. احتمال ابتلا به فشار خون بالا و بیماری کلیوی در افراد دیابتی بیشتر از افراد بدون دیابت باشد. شرایط دیگری نیز وجود دارد که می تواند منجر به  CKD شود، که عبارتند از گلومرولونفریت، وضعیتی که شامل التهاب و آسیب به کلیه ها می شود؛ لوپوس، نوعی بیماری خودایمنی؛ بیماری کلیه ی پلی‌کیستیک؛ سنگ کلیه؛ تومورهای کلیه؛ عفونت مکرر دستگاه ادراری؛ و ناهنجاری های کلیه.

در مورد بیماری کلیوی دیابت، علاوه بر هایپرگلیسمی که یک عامل خطر شناخته شده است، سایر عوامل خطر عبارتند از جنسیت مرد، چاقی، فشار خون بالا، التهاب مزمن، مقاومت به انسولین، هیپوویتامینوز D و دیس لیپیدمی و برخی جایگاه های ژنتیکی و پلی مورفیسم در ژن های خاص. مدیریت عوامل خطر قابل اصلاح آن ممکن است به کاهش بروز بیماری کلیوی دیابت در آینده نزدیک کمک کند.

علائم و نشانه های CKD چیست؟

در مراحل اولیه، CKD ممکن است علائمی نداشته باشید. از سوی دیگر، برخی افراد متوجه ی موارد زیر می شوند:

·  احساس خستگی بیشتر و کمبود انرژی

·  کم اشتهایی

·  مشکل در تمرکز

·  مشکلات خواب

·  پوست خشک و خارش پوست

·  ورم پاها و مچ پا

·  گرفتگی عضلات

·  نیاز به ادرار کردن بیش از حد معمول

·  ادرار صورتی یا تیره

برای تشخیص بیماری مزمن کلیه از چه آزمایشاتی استفاده می شود؟

از هر دو آزمایش خون و ادرار برای بررسی بیماری کلیوی استفاده می شود. یکی از آزمایش‌ها کراتینین را اندازه ‌گیری می‌کند، یک ماده زائد که توسط ماهیچه‌ها ساخته شده و توسط کلیه ‌ها دفع می‌شود. اگر کلیه ها آنطور که باید کار نکنند، سطح کراتینین می تواند در خون بالا رود. عملکرد کلیه شما را می توان با معادله ای به نام نرخ فیلتراسیون گلومرولی یا GFR اندازه گیری کرد. این به پزشک شما می گوید که کلیه های شما چقدر خوب کار می کنند. آزمایش ساده دیگر، میکروآلبومین ادرار یا نسبت آلبومین به کراتینین است. این آزمایش نشان می دهد که آیا پروتئین در ادرار وجود دارد یا خیر. در مورد آزمایشاتی که برای بررسی بیماری کلیوی نیاز دارید و محدوده ی نتایج طبیعی و نتایج آزمایشات خود با پزشکتان صحبت کنید.

بیماری مزمن کلیوی چگونه درمان می شود؟

مانند دیابت، هیچ درمان قطعی برای CKD وجود ندارد، اما درمان هایی برای کنترل بیماری در دسترس است. در مراحل اولیه این بیماری، اغلب نیاز به دارو و تغییر در رژیم غذایی شما وجود دارد. اگرCKD  پیشرفت کند و کلیه های شما شروع به از کار افتادن کنند، احتمالاً برای حذف مواد زائد و مایعات اضافی از بدن به دیالیز نیاز خواهید داشت. پیوند کلیه نیز ممکن است برای برخی افراد یک گزینه باشد.

رژیم غذایی برای بیماری مزمن کلیه چیست؟

باز هم، مشابه دیابت، رژیم غذایی واحدی برای CKD وجود ندارد. اینکه چه چیزی و چه مقدار می خورید به نحوه مدیریت بیماری کلیوی شما و اینکه در چه مرحله ای از بیماری کلیوی هستید، بستگی دارد. با این حال، اکثر مردم نیاز به ایجاد برخی تغییرات در رژیم غذایی دارند، به خصوص از نظر میزان سدیمی (نمک) که می خورند. همچنین ممکن است لازم باشد میزان پتاسیم و فسفر مصرفی خود را کاهش دهید.

آیا رژیم غذایی کم پروتئین برای مدیریت بیماری مزمن کلیه لازم است؟

تا همین اواخر، پزشکان اغلب توصیه می کردند که افراد مبتلا به بیماری مزمن کلیه مصرف پروتئین را در رژیم غذایی خود کاهش دهند. تصور می شد که مصرف بیش از حد پروتئین، مثلاً گوشت، مرغ یا ماهی منجر به تجمع مواد زائد در خون می شود. با این حال، تحقیقات جدیدتر نشان می دهد که اگرچه هنوز ممکن است نیاز داشته باشید میزان پروتئین مصرفی خود را رعایت کنید، پیروی از یک رژیم غذایی کم پروتئین ضروری نیست و در برخی موارد می تواند منجر به سوء تغذیه شود. اگر مبتلا به بیماری مزمن کلیه هستید، مهم است که با پزشک خود صحبت کنید و با یک متخصص تغذیه که در بیماری کلیوی تخصص دارد، ملاقات کنید تا در مورد بهترین رژیم غذایی برای شما تصمیم گیری کند.

آیا مصرف مکمل های گیاهی در صورت ابتلا به CKD بی خطر است؟

بسیار مهم است که با پزشک خود در مورد مکمل هایی که مصرف می کنید صحبت کنید. برخی از مکمل ها می توانند برای کلیه های شما مضر باشند و باید از مصرف آنها خودداری کنید. اینها عبارتند از کراتین (نباید با کراتینین اشتباه شود)، ریشه شیرین بیان، زرشک، یوهیمب و گون. مکمل‌های دیگر مانند خربزه تلخ، جینسینگ آمریکایی، گل پامچال و گل مغربی حاوی پتاسیم هستند و برخی از مکمل ها حاوی فسفر هستند، از جمله جینسینگ آمریکایی، تب و خار مریم. مصرف این مکمل ها می تواند بسیار خطرناک باشد، بنابراین همیشه قبل از مصرف هر نوع مکملی با پزشک خود صحبت کنید.

آیا می توان از بیماری مزمن کلیه پیشگیری کرد؟

در حالی که هیچ تضمینی وجود ندارد که هرگز به CKDمبتلا نشوید، قطعاً می توانید اقداماتی را برای جلوگیری از آن انجام دهید. اگر دیابت دارید، روی کنترل قند خون و سطح A1Cخود تمرکز کنید. همه افراد، به ویژه آنهایی که در معرض خطر ابتلا به بیماری مزمن کلیه هستند، باید سعی کنند فشار خون و سطح کلسترول خود را در محدوده ی ایمن نگه دارند. رسیدن به وزن مناسب و حفظ آن و ترک سیگار نیز از اقدامات مهمی است که باید انجام دهید. در نهایت، با تیم مراقبت های بهداشتی خود در مورد بیماری مزمن کلیه، از جمله عوامل خطر، تست های غربالگری و کارهای خاصی که می توانید برای کاهش این خطر انجام دهید، صحبت کنید.

منبع:

https://www.diabetesselfmanagement.com/blog/ten-things-know-kidney-disease/